บทความน่าสนใจ

สารและสมบัติของสาร สรุปครบ สถานะ-การจำแนก-สารละลาย-สารเนื้อผสม เตรียมสอบเข้า ม.1 สอบวิทย์ ป.6

📌 ก่อนเริ่มเรียน

บทนี้พาน้องๆ ทำความเข้าใจ สารและสมบัติของสาร 🧪 ทั้ง สถานะของสาร (ของแข็ง ของเหลว แก๊ส) การจำแนกสาร สารละลาย และ สารเนื้อผสม — เป็นบทที่ออกสอบเข้า ม.1 เกือบทุกปี! เรียนจบลองทำแบบฝึก 10 ข้อท้ายบทเลย Let's go! 🚀

🧪🔬

สารและสมบัติของสาร

สถานะของสาร · การจำแนกสาร · สารละลาย · สารเนื้อผสม · ฉบับเตรียมสอบเข้า ม.1

📚 PART 1 · สถานะของสาร

🧊

1) ของแข็ง Solid

อนุภาค เรียงชิดติดกัน สั่นอยู่กับที่ มี รูปร่างและปริมาตรคงที่

📐 ลักษณะสำคัญ

แรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค มาก
บีบอัดไม่ได้ ไหลไม่ได้
มีรูปร่างของตัวเองชัดเจน

🧊 ตัวอย่าง

น้ำแข็งเหล็กไม้หินน้ำตาลทรายเกลือ

💧

2) ของเหลว Liquid

อนุภาคอยู่ใกล้กันแต่ เคลื่อนที่ได้ ปริมาตรคงที่ รูปร่างเปลี่ยนตามภาชนะ

📐 ลักษณะสำคัญ

แรงยึดเหนี่ยว ปานกลาง
ไหลได้ แต่บีบอัดได้น้อยมาก
รูปร่างเปลี่ยนไปตามภาชนะที่บรรจุ

💧 ตัวอย่าง

น้ำนมน้ำมันน้ำเชื่อมน้ำส้มสายชูปรอท

💨

3) แก๊ส Gas

อนุภาค อยู่ห่างกันมาก เคลื่อนที่อิสระ รูปร่างและปริมาตรเปลี่ยนตามภาชนะ ฟุ้งกระจายได้

📐 ลักษณะสำคัญ

แรงยึดเหนี่ยว น้อยมาก
บีบอัดได้ ไหลได้ ฟุ้งกระจายได้
ไม่มีรูปร่างของตัวเอง

💨 ตัวอย่าง

ออกซิเจน (O₂)ไอน้ำคาร์บอนไดออกไซด์ไนโตรเจนฮีเลียม

📊 ตารางเปรียบเทียบ 3 สถานะ

สมบัติ	ของแข็ง 🧊	ของเหลว 💧	แก๊ส 💨
รูปร่าง	คงที่	ตามภาชนะ	ตามภาชนะ
ปริมาตร	คงที่	คงที่	ตามภาชนะ
การเคลื่อนที่ของอนุภาค	สั่นอยู่กับที่	เคลื่อนที่ใกล้กัน	เคลื่อนที่อิสระ
บีบอัด	ไม่ได้	ได้น้อยมาก	ได้

🔄 การเปลี่ยนสถานะของสาร

ของแข็ง → ของเหลว = หลอมเหลว ของเหลว → ของแข็ง = แข็งตัว ของเหลว → แก๊ส = กลายเป็นไอ แก๊ส → ของเหลว = ควบแน่น ของแข็ง → แก๊ส = ระเหิด แก๊ส → ของแข็ง = ระเหิดกลับ

🎯 PART 2 · การจำแนกสาร

💎

สารบริสุทธิ์ Pure Substance

สารเนื้อเดียวที่ประกอบด้วย สารชนิดเดียว มีสมบัติคงที่แน่นอน เช่น จุดเดือด จุดหลอมเหลว

📐 แบ่งเป็น 2 ชนิด

ธาตุ (Element) — สารที่ประกอบด้วยอะตอมชนิดเดียว เช่น Fe, Cu, O₂, H₂, ทองคำ
สารประกอบ (Compound) — เกิดจากธาตุตั้งแต่ 2 ชนิดรวมกันด้วยอัตราส่วนคงที่ เช่น H₂O, NaCl, CO₂, น้ำตาล

🥣

สารผสม Mixture

สารที่เกิดจากสารตั้งแต่ 2 ชนิดมารวมกัน ไม่มีอัตราส่วนคงที่ แยกออกจากกันได้ด้วยวิธีทางกายภาพ

📐 แบ่งเป็น 2 ชนิด

สารเนื้อเดียว (Homogeneous) = สารละลาย มองไม่เห็นองค์ประกอบ เช่น น้ำเกลือ น้ำเชื่อม อากาศ
สารเนื้อผสม (Heterogeneous) มองเห็นองค์ประกอบแยกชัดเจน เช่น ข้าวผัด น้ำโคลน น้ำพริก คอนกรีต

ประเภท	ลักษณะ	ตัวอย่าง
ธาตุ	อะตอมชนิดเดียว	ทองคำ, เหล็ก, O₂, H₂
สารประกอบ	ธาตุ ≥ 2 ชนิด รวมกันด้วยอัตราส่วนคงที่	น้ำ (H₂O), เกลือ (NaCl), CO₂
สารละลาย	สารเนื้อเดียว มองไม่เห็นองค์ประกอบ	น้ำเกลือ, น้ำเชื่อม, อากาศ, ทองเหลือง
สารเนื้อผสม	สารเนื้อผสม มองเห็นองค์ประกอบ	ข้าวผัด, น้ำโคลน, สลัด, คอนกรีต

🥤 PART 3 · สารละลายและตัวทำละลาย

🧪

องค์ประกอบของสารละลาย

สารละลายประกอบด้วย ตัวทำละลาย (Solvent) + ตัวถูกละลาย (Solute)

ตัวทำละลาย = สารที่มี มากกว่า ตัวถูกละลาย = สารที่มี น้อยกว่า

✏️ ตัวอย่าง

น้ำเกลือ: น้ำ = ตัวทำละลาย, เกลือ = ตัวถูกละลาย
น้ำเชื่อม: น้ำ = ตัวทำละลาย, น้ำตาล = ตัวถูกละลาย
อากาศ: ไนโตรเจน = ตัวทำละลาย, ออกซิเจน/อื่นๆ = ตัวถูกละลาย

🔧 ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายและวิธีแยกสาร

วิธีแยกสาร	ใช้กับ	ตัวอย่าง
การกรอง	สารเนื้อผสม (ของแข็ง + ของเหลว)	กรองทรายออกจากน้ำ
การระเหย	สารละลาย (เอาตัวถูกละลาย)	ทำเกลือสมุทร
การกลั่น	สารละลายของเหลว (เอาตัวทำละลาย)	กลั่นน้ำจืดจากน้ำทะเล
การใช้แม่เหล็ก	สารผสมที่มีสารแม่เหล็ก	แยกตะไบเหล็กออกจากทราย
การตกตะกอน	สารแขวนลอย	แยกโคลนออกจากน้ำ

💡 เคล็ดลับจำง่าย ใช้สอบจริง!

🔹 3 สถานะ: ของแข็ง = รูปร่าง+ปริมาตรคงที่ · ของเหลว = ปริมาตรคงที่ · แก๊ส = เปลี่ยนทั้งคู่
🔹 สารบริสุทธิ์ = สารชนิดเดียว (ธาตุ/สารประกอบ) · สารผสม = หลายชนิดรวมกัน
🔹 สารละลาย = สารเนื้อเดียวที่เป็นสารผสม (มองไม่เห็นองค์ประกอบ) ส่วน สารเนื้อผสม จะมองเห็นองค์ประกอบ
🎯 ตัวทำละลายมีมาก ตัวถูกละลายมีน้อย และอย่าลืม กรอง = สารเนื้อผสม, กลั่น = สารละลาย!

⚠️ ข้อผิดพลาดที่นักเรียนพลาดบ่อย!

❌ คิดว่า น้ำเกลือ เป็นสารบริสุทธิ์ → ✅ น้ำเกลือเป็น สารละลาย (สารผสม) ส่วนน้ำกลั่นถึงจะเป็นสารบริสุทธิ์
❌ คิดว่า อากาศ เป็นธาตุ → ✅ อากาศคือ สารละลายของแก๊ส หลายชนิด
❌ ใช้ การกรอง แยกน้ำเกลือ → ✅ ต้องใช้ การระเหย/กลั่น เพราะเกลือละลายในน้ำหมดแล้ว
❌ สับสนการเปลี่ยนสถานะ: ระเหิด = ของแข็ง→แก๊ส โดยตรง (เช่น น้ำแข็งแห้ง) ไม่ใช่การกลายเป็นไอ
❌ คิดว่าตัวถูกละลายมีมากกว่าตัวทำละลาย → ✅ อะไรมีมากกว่า = ตัวทำละลาย

🧪 แบบฝึก สารและสมบัติของสาร · 10 ข้อ

มาทดสอบความเข้าใจกัน!

เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดในแต่ละข้อ

📝 ความคืบหน้า: 0/10 ⭐ คะแนน: 0

📚

ลองอีกรอบนะ

🎉 Your Score 🎉

0 / 10